|
بير قهقهه سال گولشنه قوي بـولبـول اويـانسيـن
نوروز كيمي بيرگونده دوعا گره كدير. ائله او دوعا كي زردوشت اوچ مين ايل بوندان اوّل ائتميشدي: »پيس اؤزول لوك گره ك محو اولسون ياخشي سجيّه اوغورلو اولسون يالان اوغور سوز اولسون دوزلوك اونا اوغور قازانسين خرداد مرداد هر ايكيسي اوستون گلسين آجليغا و سوسوز لوغا نيّتي پيش شئيتان ضعيف لنسين قاچماغا اوز قويسون« نوروز بايرامي بوتون ايران ميللت لرينه قوتلو و موبارك اولسون ـ بايرامينيز سونسوز گؤزلليك لرله دولو اولسون بوی باران بوی سبزه بوی خاک شاخه های شسته باران خورده پاک آسمان آبی و ابر سپید برگهای سبز بید عطر نرگس، رقص باد نغمه ی شوق پرستوهای شاد خلوت گرم کبوترهای مست نرم نرمک می رسد اینک بهار خوش به حال روزگار خوش به حال چشمه ها و دشت ها خوش به حال دانه ها و سبزه ها خوش به حال غنچه ها ی نیمه باز خوش به حال دختر میخک که می خندد به ناز خوش به حال جام لبریز از شراب خوش به حال آفتاب ای دل من گرچه در این روزگار جامه ی رنگین نمی پوشی به کام باده ی رنگین نمی نوشی زجام نقل و سبزه در میان سفره نیست جامت از آن می، که می باید تهی ست ای دریغ از تو اگر چون گل نرقصی با نسیم ای دریغ از من اگر مستم نسازد آفتاب ای دریغ از ما اگر کامی نگیریم از بهار گر نکوبی شیشه ی غم را به سنگ هفت رنگت می شود هفتاد رنگ (فریدون مشیری) سال نو را خدمت همه بهداشت حرفه ای ها، ایمنی چی ها، ارگونومیست ها، سم شناس ها، بهداشت محیط ها، بهداشت عمومی ها، طب کاریها، مبارزه با بیماریها، آماری ها، اپیدمیولوژیست ها، آموزش بهداشتی ها، مهندس صنایع ها، کارگران، سرپرستان، مدیران، بازرسان و خلاصه همه و همه از هر قوم و نژاد و مذهب و زبان تبریک می گویم و امیدوارم در سایه آقا امام زمان سال 1386 سال رسیدن به همه آرزو های خوبمان باشد.
ارزيابي فرهنگ ايمني: گام اول در كنترل خسارات
مقدمه: روند صنعتي شدن جوامع بشري و رشد روزافزون و سريع تكنولوژيهاي مختلف در جهان و ابداع و ارائه روشهاي جديد در صنايع و وقوع اختراعات و اكتشافات علمي و فني باعث گرديد انسان امروزي در معرض تهديد و فشار آن چيزهايي قرار بگيرد كه خود به دست خود ساخته و ايجاد كرده است. در اين شرايط نياز صيانت از سلامتي نيروي كار و ساير دارائيهاي با ارزش او در مقابل خطرات محيط بيش از پيش احساس مي شود. تجربه نشان داده است كه ايجاد يك فرهنگ قوي ايمني شغلي و بهداشتي براي كليه سطوح كاري در جامعه مانند كارگران، كارفرمايان و همچنين دولت ها به يك اندازه مفيد و ضروري مي باشد. اعمال روش هاي پيش گيري در زمينه بهداشت شغلي و ايمني تاثير بسزائي در جلوگيري از بروز حوادث شغلي و بيماري هاي نا شي از كار را به ثبوت رسانده است. يكي از روشهاي قطعي در كاهش خوادث شغلي در ميان كارگران ارتقاء فرهنگ ايمني مي باشد. فرهنگ ايمني شامل اعمال كليه ارزش هاي لازم در زمينه بهداشت شغلي و ايمني، نگرش هاي مؤثر و مفيد در اين زمينه، به كارگيري قوانين، سيستم ها و روش هاي مديريت و مشاركت در جهت ايجاد محيط كاري سا لم و ايمن مي باشد. از تعاريف ديگر فرهنگ ايمني مي توان به موارد زير اشاره كرد: - فرهنگ ايمني،وضعيت هاي ايمن مردم و همچنين بر قراري مديريت ايمني خوب به وسيله سازمان ها مي باشد. - فرهنگ ايمني خوب ،تقدم بخشيدن به ايمني مي باشد. - فرهنگ ايمني، ارزيابي هميشگي از ايمني ماشين الات و نظم بخشيدن به آنها در سطحي است كه بتواند مورد توجه قرار گيرد. فرهنگ ايمني ، زير مجمو عه اي از سيستم فرهنگ صنعتي است كه نقش ويژه آن در حفظ و صيانت نيروي كار مورد نياز بخش صنعت نمود مي يابد. اصول و مبانی تكوين فرهنگ ايمني را مي توان در تشكيل و نمود چهار عامل مرتبط با هم تصور و آن ها را در شكل يك هرم هندسي (با قاعده مثلثي ) تجسم كرد. سطح قاعده اين هرم ،آموزش و سطوح جانبي آن عبارت خواهد بود از: ـ ايجاد زمينه هاي فيزيكي و رواني ايمني ـ حمايت و نظارت قانوني - تبليغ و ترغيب تشريح و توضيح مختصر مباني مذكور سطح ديگر هرم مورد بحث، ايجاد زمينه هاي فيزيكي و رواني ايمني است. در هر شركتي صرف نظر از اعتقادات افراد، لازم است كه فرهنگ صحيحي حاكم گردد. در گزارش كنفدراسيون صنايع انگليس در سال 1990 تحت عنوان ؛گسترش يك فرهنگ ايمني ؛ ويژگي هاي ضروري زير مشخص شده اند: - رهبري و تعهد مديريت ارشد بايد به درستي نمايان گردد. - بايد پذيرفت كه در برنامه راهبردي، نياز به تلاش مستمر و علاقه كافي افراد مي باشد. - يك خط مشي مناسب، خوش بينانه و با انتظارات زياد ارائه گردد. - استانداردهاي مناسب و آئين نامه هاي كار تدوين شوند. - بايد همچون ديگر اهداف شركت ، به بهداشت و ايمني نيز اهميت مشابهي داده شود . - ارتباط سالم و باز در سرتاسر سازمان برقرار گردد. - اهداف واقع بينانه بايد در نظر گرفته شوند. - عملكردها بايد بر اساس اهداف مورد نظر سنجيده شوند. - رويدادها و شبه حوادث بايستي بررسي شوند . - رفتار هاي مختلف افراد براساس استانداردهاي قابل قبول ارزيابي شوند. - رفتار ايمن به عنوان يك شرط براي استخدام افراد در نظر گرفته شود. - نواقص شناسايي شده، بايد سريعا بر طرف شوند. - به مديريت اطلاعات جديد و كافي داده شود تا عملكرد افراد مورد ارزيابي دقيق قرار گيرد. - اصلاح رفتارهاي غير ايمن. با توجه به فراگير نبودن و ريشه نداشتن پديده صنعت در جامعه ما و ورود بي برنامه و بدونه پشتوانه آن، رشد صنعتي نتوانسته است در جريان خود منجر به شكو فايي يك فرهنگ كار آمد صنعتي قابل تنظيم و تعديل روابط انسان ها با صنعت و زندگي صنعتي در شرايط توسعه صنعتي شود . بنابراين فرهنگ ايمني كه از ملزومات فرهنگ صنعتي است در كشور ما تكوين واقعي و نمود عيني نيافته است. هدف كلي از اجراي مطالعه حاضر ارزيابي فرهنگ ايمني در يك واحد توليدي بود. روش كار: جامعه مورد نظر جهت انجام پژوهش در خصوص ارزيابي فرهنگ ايمني يك واحد توليدي بود. سعي بر آن بود واحد انتخابي علاوه بر طيف پرسنلي وسيع تا حدودي از نظر ايمني شناخته شده و افراد شاغل نيز داراي مسئوليت هاي تعريف شده و مشخص باشد. پس از انتخاب واحد با بازديد كلي از قسمت هاي مختلف واحد جامعه مورد نظر جهت تكميل پرسشنامه فرهنگ ايمني انتخاب گرديد. جامعه مورد 7 نفر از مديران قسمت هاي مختلف كارخانه بود كه پس از پر كردن پرسشنامه توسط اين افراد يك پرسشنامه نيز توسط اجرا كننده پژوهش پر گرديد و پس از آناليز هر پرسشنامه در خصوص نتايج به دست آمده بحث گرديد. همانطووريكه اشاره شد جهت ارزيابي فرهنگ ايمني در واحد مورد مطالعه از روش پرسشنامه استفاده گرديد. ايده اصلي پرسشنامه از چك ليستي بود كه توسط پرفسور جيمز ريزن در سال 2000 ارائه گرديد كه با توجه به شرايط كار تعديل و به يك پرسشنامه 75 سوالي تبديل شد. چك ليست پرفسور ريزن شامل 20 مورد از كليات عوامل مؤثر در ايمني مي باشد نحوه ارزشيابي چك ليست به صورت زیر بود: جواب سوالات به صورت بله، خير و نمي دانم مي باشد. نمره دهي به صورت زير مي باشد: بله ( اين مورد قطعا در سازمان من بيان شده است) : 1 نمرهخير ( اين مورد در سازمان من بيان وتعريف نشده است) : 0 نمره نمي دانم ( ممكن است و يا تا حدودي درست است) : 5/.0 نمره كل نمره اين چك ليست از 20 نمره مي باشد كه اين 20 نمره را به صورت زير تفسير كرد: ( 20- 16 ) اين طور سلامتي به زحمت باور كردني است. ( 15- 11 ) شما در وضعيت و شكل خوبي هستيد اما فراموش نكنيد كه تشويق هميشه هست. ( 10- 6 ) بد نيست اما هنوز راههاي زيادي براي رفتن داريد. ( 5- 1 ) شما بسيار آسيب پذير هستيد. چك ليست پرفسور ريزن كليات ايمني را در بر گرفته است كه با استفاده از آن نمي توان به وضوح فرهنگ ايمني يك جامعه را مورد بررسي قرار داد . بنابراين با توجه به 20 مورد كلي پرفسور ريزن براي هر مورد 5-2 سوال طرح شد كه جزئيات موارد ايمني را نيز در بر مي گرفت. جواب هر سوال نيز به صورت بله ، خير و نمي دانم در نظر گرفته شد. براي وزن دهي به سوالات بر اساس ميزان اهميت سوال امتيازاتي بين 10-2 در نظر گرفته شد. كه در بهترين صورت كل نمرات 450 مي شد كه تفسير آنها بصورت زير مي باشد: 125- 2 خيلي ضعيف و بسيار آسيب پذير 250- 125 بد نيست اما هنوز راههاي زيادي براي رفتن وجود دارد. 357- 250 در وضعيت و شكل خوبي هست. 450- 375 بسيار خوب، اما اين طور فرهنگ به زحمت باور كردني است. نتايج: با توجه به ارزيابي فرهنگ ايمني بين مديران قسمت هاي مختلف كارخانه مورد نظر ، نمره ارزيابي مديران با هم متفاوت بوده كه نتايج نشان مي دهد كه بالاترين نمره فرهنگ ايمني را مسئول ايمني كارخانه با نمره 418 و پايين ترين نمره را مسئول بخش فني با نمره 5/211 ارائه كرده اند. نمره اي كه مجري طرح براي ارزيابي اين كارخانه در نظر گرفت241 مي باشد كه بنا به دلايل زير در مورد سوالات پرسشنامه بخشي از جواب هاي مسئولين را رد و بعضي از آنها را تائيد مي كند: ـ با توجه به اينكه اكثريت مسئولين نظرشان اين بود كه اطمينان ندارند كه كارگران از زير كار در نمي روند و يا تنبلي نمي كنند، در واقع به تعهد كارگران نسبت به كار واگذار شده اطمينان نداشتند ، بنابراين جواب سوال اول خير مي باشد. ـ طبق گفته هاي مسئول ايمني تا به حال هيچ نوع در گيري بين كارگران و يا كارگران با سرپرستان به وجود نيامده است و هميشه ارتباطشان همراه با احترام بوده است بنابراين جواب سوال دوم بله مي باشد يعني ارتباط سالم و باز در ميان افراد سازمان وجود دارد. ـ احترام متقابل بين مدير و كارمندان وجود دارد ولي نه در حدي كه كارگران بتوانند مشكلات خود اعم از خانوادگي يا اقتصادي ،روحي خود را با مدير در ميان بگذارند بنابراين جواب اين سوال خير مي باشد. ـ كارگران از طريق سرپرست هر بخش و يا به طور مستقيم با مسئول ايمني و از طريق مسئول ايمني با مدير كارخانه در ارتباط مي باشند، بنابراين جواب سوال چهار بله مي باشد. ـ كارگران بيشتر با سرپرستان واحدهاي خود و با مسئول ايمني در ارتباط مي باشند و بيشتر مشكلات خود را با اين افراد در ميان مي گذارند و مديران سطوح بالاتر از مشكلات كارگران با خبر نيستند ، بنابراين جواب سوال پنج خير مي باشد. ـ مديران هر قسمت هر روز در واحدهاي مربوط به خود فعاليت مي كنند و با توجه به رشته تحصيلي هر فرد با تعدادي از مشكلات و خطرات بخش هاي خود آشنايي دارند به طوري كه افرادي كه در رشته مكانيك تحصيل كرده اند بيشتر به خطرات محيط خود واقفند، بنابراين جواب سوال شش بله مي باشد. ـ با توجه به اقدامات انجام شده در كارخانه از جمله ، نصب ده مورد صاعقه گير در محوطه مخازن جهت جلوگيري از خطر صاعقه ، ايمن سازي و استاندارد سازي مخازن گاز مايع و رفع پوسيدگي سطحي و رنگ آميزي و تغيير رنگ خاكي مخازن به جهت پيشگيري از انبساط حرارتي بخصوص در فصل تابستان به جهت انعكاس 84% نور خورشيد به رنگ سفيد ، افزايش ضريب ايمني انبار با نصب smoke detector و ...، جواب سوال هفت بله مي باشد. ـ با توجه به آموزش قبل از استخدام كارگران به مدت دو ماه جواب سوال هشت بله مي باشد. ـ طبق آمار حوادث ساليانه نمي توان به شناخت كارگران از خطرات بالقوه محيط كار اطمينان كامل داشت بنابراين جواب سوال خير مي باشد. ـ 6 مورد از مديران كارخانه كه به سوال 10 پاسخ داده اند كارگران را اولين مسبب بروز حادثه در نظر گرفته اند كه با توجه به چند بعدي بودن يك حادثه و دلايل متفاوتي كه در كنار هم باعث بروز حادثه مي گردد اين ذهنيت اشتباه مي باشد. بنابراين جواب صحيح اين سوال خير است. ـ با توجه به پرونده هاي موجود كميته حفاظت در كارخانه تشكيل مي گردد و بر همين اساس جواب اين سوال بله است. ـ طبق مدارك موجود ، در كميته حفاظت كارخانه مسائل و مشكلات ايمني مورد بررسي قرار مي گيرد. بنابراين جواب سوال دوازده بله مي باشد. ـ طرح ريزي و اجراي برنامه ها و فعاليت هاي ايمني فقط مختص مديران هر قسمت مي باشد كه بيشتر هم بر عهده مسئول ايمني اين شركت است، بر همين اساس جواب سوال سيزده خير است. ـ طبق گفته مسول ايمني كارخانه بيشتر جلسات كه در اين كارخانه تشكيل مي گردد به خاطر حل مشكلات و طرح ريزي و اجراي برنامه ها و فعاليت هاي ايمني مي باشد نه به خاطر انگيزش ذهني ايمني بنابراين جواب سوال شانزده خير مي باشد. ـ بنا به گفته مسئول ايمني برنامه مشخص و منظم جهت چك كردن مداوم ايمني دستگاهها و ابزار الات وجود ندارد و چك كردن دستگاهها فقط در صورت خرابي دستگاهها مي باشد بر همين اساس جواب سوال هفده خير مي باشد. ـ همان طوري كه گفته شد جلسات بيشتر حوادث و اتفاقات رخ داده شده را مورد بررسي قرار مي دهد و كمتر اعمال ناايمن كارگران را بررسي ميكند ، بنابراين جواب سوال هيجده خير مي باشد. ـ با توجه به ملاحظاتي كه در كارخانه صورت گرفت قوانين خاصي جهت كاهش ريسك حادثه وجود ندارد بنابراين پاسخ سوال هاي نوزده و بيست خير مي باشد. ـ در يك مورد حادثه واحد سنگ شكن، پس از بررسي هاي صورت گرفته علت حادثه عدم حفاظ مناسب تشخيص داده شده و پس از بررسي هاي صورت گرفته ، اقدامات لازم جهت رفع نقص موجود انجام پذيرفت كه با توجه به اقدامات صورت گرفته جواب سوالهاي بيست و يك تا بيست و چهار بله و جواب سوال بيست و پنج خير مي باشد كه به اين سوال نيز بايد نمره كامل داده شود. ـ با توجه به كارهاي و رفع نواقصاتي كه در قسمت هاي سنگ شكن و مخازن گاز مايع و انبار پالت و ... انجام گرفته است جواب سوالهاي بيست و شش تا سي بله مي باشد. ـ با در نظر گرفتن شرايط دستگاهها و ماشين آلات كارخانه ، وسايل حفاظتي جهت دستگاهها و همچنين وسايل حفاظت فردي جهت افراد به طور مناسب فراهم نشده است. بنابراين جواب اين سوال خير مي باشد. ـ كارگران در مورد نحوه كار با دستگاهها آشنايي لازم را دارند و همچنين در خصوص نحوه كار و موارد ايمني دستگاهها آموزش ديده اند ولي با توجه به حوادث رخ داده در كارخانه مي توان نتيجه گرفت آموزش هاي صورت گرفته متناسب و كافي نبوده است. بنابراين جواب سوا ل سي و دو و سي و سه خير مي باشد. ـ با توجه به اينكه سر پر ستان و مهندسين هر واحد و كاركنان بخش هاي اداري كارهاي خود را به خوبي انجام مي دهند و در كارهاي خود جدي مي باشند جواب سوال سي و چهار بله مي باشد. ـ با توجه به شواهد موجود مسئولين و مديران كارخانجات در ايران بيشتر به فكر سود دهي و توليدات و فراورده هاي كارخانه خود مي باشند و كمتر به جنبه هاي رواني و احساسي پرسنل خود توجه مي كنند بنابراين جواب سوال سي و پنج خير مي باشد. ـ مديران هر بخش بنا به رشته تحصيلي كه دارند ( مكانيك ) از عملكرد دستگاهها و خطرات آنها كاملا آگاه مي باشند و از طريق بازديدهاي مكرر از سالن هاي توليد به عملكرد كارگران آگاه هستند وبه مديريت نيز گزارش مي دهند. جواب سوالهاي سي و شش و سي و هفت بله مي باشد. ـ با توجه به دفتر ثبت جلسات كميته هاي حفاظت در كارخانه بر گزار مي گردد ( 38 بله ) اما نتايج حاصل از اين بررسيها اكثرا به صورت قانون در نمي آيد ( 39 خير ) و با توجه به اينكه آموزش كارگران قبل از ورود آنها به كارخانه مي باشد كلاس آموزشي بعد از ورود به كارخانه و در حين كار بر گزار نمي شود در نتيجه اطلاعات جديد راجع به دستگاهها و خطرات بالقوه آنها به كارگران ارائه نمي گردد. در نتيجه جواب سوال چهل خير مي باشد. ـ چون در اكثر كارخانجات بازدهي كارخانه مهمتر از رفع مشكلات آن كارخانه مي باشد بنابراين جواب سوال چهل و يك خير مي باشد. ـ بنا به گفته مسئول ايمني كارخانه بودجه لازم جهت رفع مشكلات كارخانه از بودجه سالانه كارخانه تامين مي شود و براي آن بودجه خاصي در نظر گرفته نشده است پس جواب سوال چهل ودو خير است. ـ نظارت بيشتر بر اقدامات انجام گرفته صورت مي گيرد و قوانين خاصي وجود ندارد . بنابراين جواب سوال چهل و سه خير مي باشد. ـ براي كارگران شاغل در كارخانه تشويق در نظر گرفته مي شود كه اين تشويقي بيشتر به علت انجام شايسته كار در نظر گرفته مي شود و جهت اجراي قوانين ايمني كمتر تشويق صورت مي گيرد. در نتيجه جواب سوال چهل و چهار خير مي باشد. ـ همان طوري كه قبلا نيز گفته شد قوانين و خط مشي هاي خاصي جهت اجراي قوانين ايمني در كارخانه وجود ندارد فقط مسئول ايمني از طريق بازديد هايي كه از كارخانه به عمل مي آورد موارد ايمني و نواقص را ياداشت كرده و در كميته حفاظت فني مطرح مي كند به همين خاطر جواب سوال هاي چهل و پنج تا چهل و نه خير مي باشد. ( طبق گفته هاي مسئول ايمني) ـ بنا به گفته هاي مسئول ايمني براي بر طرف كردن خطرات بالقوه در كارخانه از بودجه سالانه كارخانه استفاده مي شود و بودجه خاصي براي آن در نظر گرفته نشده است ، در نتيجه جواب سوال پنجاه خير مي باشد. ـ در كارخانه دستگاهي وجود دارد كه از لحاظ بازده كاري بسيار مناسب مي باشد ولي كليدهاي زيادي در آن وجود دارد كه يكي براي راه اندازي دستگاه و ديگري براي نگهداشتن آن است كه در هر بار كه شيشه زده مي شود بايد اين دستگاه خاموش و روشن شود كه در صورت اشتباه زدن اين كليدها حادثه آفرين خواهد شد كه هنوز براي آن تدبير خاصي اتخاذ نشده است، در نتيجه جواب سوال پنجاه و يك خير مي باشد. ـ طبق گفته هاي مسئول ايمني : هر مشكلي كه در محل كار به وجود آيد كارگران ، آن را به سرپرست بخش و آنها نيز به اطلاع مدير هر بخش مي رسانند ولي براي اين گزارشات تشويقي در نظر گرفته نمي شود بنابراين جواب سوال پنجاه و دو بله و جواب سوال پنجاه و سه خير مي باشد. ـ كارگران سيستم هاي ايمني را جدي مي گيرند و تا كنون اتفاق نيفتاده است كه كارگران اين سيستم ها را از رده خارج كنند ( طبق گفته هاي مسئول ايمني كارخانه ) پس جواب سوال پنجاه و چهار بله ، جواب سوال پنجاه و پنج خير كه اين جواب مثبت است و جواب سوال پنجاه و شش بله مي باشد. ـ در صورت بروز هر حادثه رفتار ايمن و ناايمن كارگران مورد بررسي قرار گرفته و در جهت اصلاح آن آموزش هاي چهره به چهره داده مي شود اما در بيشتر مواقع تنبيه در پي ندارد چون در صورت گزارش به مدير عامل منجر به اخراج كارگر خواهد شد بنابراين جواب سوال شصت و سه و شصت و چهار بله و شصت و پنج خير مي باشد. ـ طبق گفته خود مديران بخش ها هيچ اقدامي براي افزايش خلاقيت ذهني كارگران صورت نگرفته است ولي كارگران با توجه به سابقه كاري كه دارند و با شناختي كه از دستگاهها پيدا كرده اند تا حدي با خطرات آنها آشنايي دارند ولي پيشنهاد خاصي از جانب كارگران جهت بهبود شرايط كار ثبت نشده است كه اين خود به دو دليل است يا پيشنهاد هاي ارائه شده از جانب مديران جدي گرفته نمي شود و يا افكار خلاقي در بين كارگران وجود ندارد با توجه به همين موضوع جواب سوال شصت و شش خير ، شصت و هفت بله و شصت و هشت تا هفتاد خير مي باشد. ـ با توجه به لزوم گزارش حوادث به اداره كار و امور اجتماعي فرد حادثه ديده و خانواده آنها از طرف كار فرما و امور بيمه حمايت مي شوند بنابراين جواب سوالهاي هفتادو يك تا هفتادو پنج بله مي باشد.
نتيجه گيري: همانطوريكه بيان شد نمره فرهنگ ايمني واحد مورد مطالعه در حد فاصل 250- 125 قرار دارد كه مفهوم آن اين است كه در اين واحد فرهنگ ايمني بد نيست اما ضعف هاي وجود دارد كه باعث شده است فرهنگ ايمني به شكل بالا و قابل قبول نباشد، اين ضعف ها مي تواند در مديريت كارخانه ،آموزش ناكافي ، در مورد روابط مدير با كاركنان كارخانه و يا مشكلات رواني كارگران و ... باشد. از نقاط قوت واحد در زمينه فرهنگ ايمني مي توان به موارد نظير شناخت مديريت از دستگاهها و خطرات بالقوه آنها، در پذيرش موانع ،بررسي حوادث و كاهش حوادث در منطقه اي كه يك بار حادثه رخ داده اشاره كرد. اولين نقطه ضعف واحد در مورد شناخت ناكافي مديريت از فرهنگ ايمني و ارتباط ناسالم مديريت با كارگران تشخيص داده شد. در اكثر مطالعاتي كه در خصوص ارتقاء و بهبود امور ايمني انجام مي گيرد و از اقدامات ايمني سوال مي شود، صاحبان صنايع، مديران و متخصصين امور ايمني فهرستي از اقدامات اجرايي در سطوح مختلف را ارائه مي دهند كه اكثر پيشگيري ها در قالب تهيه تجهيزات، آموزش هاي بكار گيري وسائل و تجهيزات به طرق ايمن و صحيح و احتمالا راهنماييهاي مدون جهت جلوگيري از سوانح يا حوادث مي باشد كه اين خود عدم توجه امر ارتقاء فرهنگ ايمني در بين مديران را نشان مي دهد . همانگونه كه اشاره شد فرهنگ ايمني عبارت است از يك خود آگاهي نسبت به اهميت ايمني و جلوگيري از هر گونه اقدام و حركت و تدبير مغاير با اصول ايمني. هنگاميكه خود آگاهي و فرهنگ ايمني در يك جامعه و يا محيط كار حكم فرما باشد آنگاه مديريت با حفظ و تقويت فرهنگ و باورهاي كاركنان به سهولت موفق به ارتقاء كيفي ايمني در محيط كار خواهد شد. براي توسعه فرهنگ ايمني و گسترش باورهاي راسخ كاركنان نسبت به رعايت موازين ايمني طبعا مسئولين و مديران و كسانيكه در سرنوشت و برنامه هاي آتي يك محيط موثر هستندمي بايستي خود از فرهنگ و باورهاي محكم تري نسبت به اصول ايمني برخوردار باشند. دومين ضعف اين واحد در مورد آموزش ناكافي كارگران مي باشد كارگران قبل از استخدام به مدت دو ماه آموزش مي بينند كه در مورد آموزش ارائه شده به كارگران به منظور شناخت كار با دستگاههاست و مسائل مربوط به ايمني و خطرات بالقوه هر دستگاه كمتر مورد توجه قرار مي گيرد. آموزش بايد به صورت پيوسته و در طول سالهاي كاري فرد باشد به طوري كه با پيشرفت علم، فناوري و تكنولوژي جديد به واحد وارد و آموزش هاي لازم صورت گيرد ولي آموزش مداوم كمتر در اين كارخانه مورد توجه قرار مي گيرد. در اين كارخانه با توجه به مطالعات و مشاهدات صورت گرفته پس از وقوع حادثه به علت يابي مي پردازند وآموزش جهت اصلاح اعمال ناايمن پس از وقوع حادثه انجام مي گيرد در صورتي كه آموزش ايمني سيستم گسترده اي است از وضعيت آگاهي ( علم و دانش ) و مهارتهاي فرد جهت انجام ايمن و بدون حادثه كار مي باشد. توانايي شناخت يك فرد يا افراد شايد بتوان گفت يكي از مهمترين مهارت هايي است كه مي توان داشت. در آموزش هاي ايمني به سه موضوع كلي بايد توجه داشت و دوره هاي آموزشي بايستي در برگيرنده اين سه موضوع باشند: الف) بالا بردن سطح آگاهي افراد در زمينه اهميت ايمني و بهداشت در صنعت ( هزينه هاي حوادث و فوايد ايمني و رعايت اصول ايمني ) ب) ارتقاي سطح آگاهي افراد در زمينه توانائي هاي جلوگيري از حوادث در صنعت ( بدين معني كه افراد در زمينه شغلي خود به راه هاي علمي و عملي جلوگيري از حوادثي كه در انتظار آن هاست آگاهي كامل داشته باشند.( اول ايمني ،بعد كار ) ج) افزايش مهارت افراد در به كارگيري سيستم هاي ايمني و ابزارالات ايمني به هنگام كار در رده هاي مختلف صنعت. بايد دانست كه كاركنان به چه آموزشي متناسب با كار يا در جهت انجام كار نياز دارند. در اين مورد سرپرست ها مستقيم و حتي خود افراد مي توانند ثمر بخش باشند. چون آنها مي دانند كه چه كاري را انجام مي دهند و كدام يك از همكاران شان بيشتر قابليت درك وآگاهي را دارد. با خطرات احتمالي پيش رو نيز بيشتر آشنايي دارند. وارد كردن افراد به كار و شركت كارگران جديد در كار و ايجاد خود يادگيري در آ نها نمي تواند بهره دهي خوبي داشته باشد و ممكن است باعث حوادث و ضايعات زيادي براي شركت شود، زيرا ممكن است يك روش غلط و ناايمن انجام كار در بين كارگران جديد رواج پيدا كند و به عنوان روش صحيح مورد قبول واقع شود. در نهايت بايد گفت ايمني و كنترل آن مانند ديگر توليدات بايد در معرض ديد مديريت قرار گيرد. برنامه هاي آموزشي ايمني بايد نقطه قوتي براي جلوگيري از حوادث و در نتيجه ارتقاءفرهنگ ايمني از طريق عمل كرد افراد و انجام صحيح كار باشد. سومين نقطه ضعف اين كارخانه نداشتن آيين نامه ها و خط مشي هاي مشخص و مدون مي باشد . اين كارخانه نياز به آيين نامه و خط مشي مشخص ومدون دارد كه همه بخش ها و دستگاههاي كارخانه را تحت پوشش قرار دهد و مسئوليت ها نيز در آن تفكيك و مشخص گردد. اولين قدم يا عنصر در برنامه پيش گيري از حوادث ، بيان خط مشي است. اين خط مشي علايق مديريت به ايمني بهداشت را مشخص مي كند و براي كاركنان روشن مي سازد كه مديريت علاقمند به آسايش و سلامت آنان است. يك خط مشي مناسب و ايده ال بايد منطبق بر اصول زير باشد: الف) بايد صريح و آشكار باشد. ب) بيان گر يك ايده باشد. ج) در بيان هدف طرح مختصر، گويا و فراگيرباشد. د) به صورت نوشته باشد و به وسيله بالاترين مقام امضا شود و از طريق بخش نامه اطلاع داده شود.
پيشنهادات با در نظر گرفتن نقص هاي موجود و پاسخ و نگرش مديران در خصوص سوالات مطرح شده در چك ليست در خصوص ايمني پيشنهادات زير جهت افزايش سطح ايمني در واحد مورد مطالعه ارائه مي گردد:
1. جواب هاي داده شده به چك ليست توسط مديران كارخانه مستند سازي گردد. 2. ارتباط سالم و باز در سرتا سر سازمان اعم از مدير با كاركنان و كارگران و كارگران با مديران ويا كارگران با يكديگر بر قرار گردد 3. مديريت عالي سازمان به روي مسايل ايمني در جلسات مديريتي تاكيد نمايد. 4. برنامه هاي آموزشي مستمر جهت كارگران تدوين گردد و اين برنامه هاي آموزشي از لحاظ تاثير آن بر روي رفتار افراد پيگيري شود. 5. برنامه كنترل نگهداري پيشگيري براي دستگاههاي موجود طراحي و اجرا گردد چون اين برنامه ها باعث شناسايي خطرات بالقوه شده و قبل از بروز حادثه از بروز آان جلوگيري مي شود. 6. بازرسي هاي دوره اي با استفاده از يك روش مناسب و مطمئن طراحي گردد. وسایل حفاظت فردی در برابر سقوط
يكي از انواع حوادث شغلي كه از شدت پيامد بالايي برخوردار است سقوط افراد از ارتفاع در حين انجام يك عمليات شغلي ميباشد. بر اساس آمار منتشره توسطBLS در سال 1994 حدود 4/10 % مرگهاي ناشي از كار در صنايع غير دولتي در اثر سقوط بوده است. بر همين اساس صنايع ساختماني يكي از خطرناكترين محيطهاي كاري محسوب ميگردند زيرا در همان سال 1/32 % از كل حوادث سقوط منجر به مرگ در آن بخش رخ داده است. دادههاي منتشره توسط NIOSH نشان ميدهند كه از سال 1980 تا 1989 بالاترين نرخ متوسط ساليانه مرگهاي ناشي از سقوط با 56/6 مورد به ازاي هر 100000 به صنايع ساختماني تعلق داشته است. همچنين تقريباً 5/28 درصد از كل حوادث سقوط منجر به مرگ در صنايع ساختماني در اثر سقوط از سقف، نردبانها و سكوها ميباشد(BLS). همچنين در مطالعهاي در سال 1998 در اردن كه به منظور بررسي جراحات شغلي در طول سالها 1980 تا 1993 صورت گرفت مشخص شد كه سقوط افراد و سقوط از ساختمانها دومين عامل اصلي جراحات شغلي كشنده بوده است (5/14%). نتايج مطالعه ديگري كه در تايوان بر روي جراحات شغلي كشنده انجام شد نشان داد كه علت اصلي اينگونه حوادث سقوط از ارتفاع بوده است(397%). هر چند كه براي حذف و كنترل خطرات سقوط بهترين روش طراحي و نگهداري ايمن محيط كار ميباشد اما در بسياري از موارد بدليل بالا بودن شدت پيامد حوادث سقوط و به منظور افرايش ضريب ايمني در برابر اين نوع خطرات, استفاده از تجهيزات حفاظت فردي الزامي ميشود. علاوه بر اين در پارهاي از مشاغل نيز كاربرد اينگونه تجهيزات در شرايط موجود تنها راه محافظت شاغلين در برابر حطر سقوط محسوب ميشود. ناگفته پيداست كه براي بالا بردن اثر بخشي اين تاكتيك حفاظتي, علاوه بر اينكه انتخاب نوع مناسب وسيله حفاظتي حائز اهميت است آموزش و كارورزي دقيق كاربران، تكرار مداوم و دورهاي اينگونه آموزشها به همراه نظارت كافي و مناسب در استفاده بجا و صحيح از وسايل مورد نظر الزامي خواهد بود. تجهيزات حفاظت فردي در برابر سقوط از طيف متنوعي برخوردار بوده و انواع و خصوصيات آنها با توجه به ماهيت كار، نوع خطر، خصوصيات كاربران و همچنين استانداردهاي مورد استفاده بسيار متغير ميباشد ولي آنچه كه آشكار است اين است كه اينگونه تجهيرات كه معمولاً از تركيبات اجزاء مختلف شكل ميگيرند براي تامين يك و هر دو هدف زير طراحي و مورد استفاده قرار ميگيرند: الف) حذف و يا بحداقل رساندن امكان سقوط كاربران ب) محدود كردن ميزان و شدت سقوط مهمترين انواع تجهيزات فردي در برابر سقوط عبارتند از:
الف) كمربندهاي ايمني Safety Belts وسايلي هستند كه براي محافظت افراد در برابر سقوط مورد استفاده قرار ميگيرند. كمربندهاي ايمني كه در انواع مختلف ديده ميشوند براي محافظت افراد از سقوط از ارتفاعهاي كوتاه مفيد ميباشند زيرا هرچه ارتفاع سقوط فرد بيشتر باشد فرد در انتهاي مسير, فشار زيادتري بر كمربند وارد كرده و به همان نسبت نيز احتمال ايجاد جراحات شديد در اثر توقف ناگهاني فرد در پايان مسير سقوط بيشتر ميشود. كمربندهاي افراد شيشهشو طوري طراحي و ساخته ميشوند كه امكان وصلكردن آنها به چهارچوپ پنجره وجود داشته باشد. براساس استاندارد ANSI, ALO,14 نيروي مقاومت كمربندهاي ايمني بايستي حداقل 10 برابر وزن بدن كاربران باشد
يراقهاي ايمني Safety Harness يراقهاي ايمني نوع ديگري از تجهيزات حفاظتي در برابر سقوط ميباشند كه نحوه طراحي آنها بگونهايست كه نيروهاي ناشي از سقوط افراد علاوه بر ناحيه كمر بر روي قسمتهاي ديگر بدن نيز توزيع شده و در نتيجه از شدت جراحات احتمالي كاسته مي شوبد. يراقهاي ايمني انواع مختلفي دارند براي مثال نوعي از آنها علاوه بر داشتن كمربند براي حمايت از ناحيه كمر داراي يراق ويژه براي حمايت از ناحيه سينه و شانهها نيز ميباشد. نوع ديگري از يراقهاي ايمني علاوه بر قسمتهاي ذكر شده داراي تسمههاي اضافي براي حمايت از ناحيه رانها نيز ميباشند. نوع ديگر يراقهاي ايمني همانند يك نشيمنگاه طراحي شده است بطوريكه فرد بحالت نشسته در درون آن قرار گرفته و نيروي ناشي از وزن فرد در قسمت زيادي از بدن توزيع ميگردد. بطور كلي در مقايسه با كمربندهاي ايمني، يراقهاي ايمني نيروهاي ناشي از سقوط فرد را در بخش وسيعتري از بدن توزيع كرده و بنابراين امكان جراحات وارده را كاهش ميدهند. مطابق با استاندارد ANSI, ALO.14 نيروي مقاومت يراقهاي ايمني تمام بدن برابر 35 برابر وزن بدن كاربران تعيين شده است.
سيستمهاي در هنگام صعود Climbing safety system تجهيزات حفاظتي فردي هستند كه در هنگام صعود بطور موقت يا دائم به نقاط ثابت نظير نردبانها، برجها، پلها، آنتنها و مواد مشابه وصل شده از طرف ديگر با اتصال به كمربند يا يراق ايمني كاربر از سقوط فرد در هنگام بالا رفتن و صعود از ارتفاعات پيشگيري ميكند.
شبكههاي (تورهاي) ايمنيSafety Nets شامل شبكههاي توري قابل ارتجاع ميباشند كه در زير پاي كارگران در هنگام كار در ارتفاعات نظير ساختمانهاي بلند گسترده شده و در صورت سقوط احتمالي افراد از وارد شدن جراحات شديد جلوگيري ميكند. بنابراين مشخص است كه اينگونه تجهيزات از احتمال سقوط افراد نكاسته و تنها از شدت جراحات احتمالي ناشي از سقوط ميكاهند. لازم بذكر است كه استفاده از تورهاي ايمني جايگزيني براي طنابهاي نجات و وسايل مشابه محسوب نميشود. در پارهاي از منابع تورهاي ايمني بدليل اينكه توسط كارگر پوشيده نميشوند جزء وسايل حفاظت فردي محسوب نميشوند.
طناب نجات Life Line طنابي است كه از طريق آن كمربند و يا يراق ايمني به يك نقطه ثابت متصل ميشود. براساس استاندارهاي ANSI طناب نجات و همچنين اتصال آن به تجهيزات ايمني بايستي حداقل توانايي تحمل 5400 پوند بار ثابت را داشته باشند. لنيارد Lanyard لنيارد يك طناب يا تسمه كوتاه و قابل انعطاف است كه از طريق آن كمربند يا يراق ايمني به طناب نجات متصل ميشود. اتصال لنيارد به كمربند ايمني از طريق يك حلقه D شكل و به طناب نجات از لنگر يا گيره ويژه صورت ميگيرد. براساس استانداردهاي ANSI , لنيارد بايستي از نوع طناب نايلوني
قسمتهاي فلزي Hard ware كليه قسمتهاي فلزي تجهيزات حفاظت فردي در برابر سقوط لازم است فاقد هر گونه لبه و تيزي بوده و علاوه بر آن توانايي تحمل حداقل 4000 پوند را داشته باشند. قسمتهاي اصلي فلزي تجهيزات حفاظتي در برابر سقوط شامل سگگهاي D شكل روي كمربندها و يراقهاي ايمني و همچنين قلابهاي فنري لنياردها ميباشد.
گيرهها Grabbing Device بخشي از تجهيزات حفاظت فردي در برابر سقوط محسوب ميشوند كه وظيفه آنها اتصال كمربند ايمني يا لنيارد به طناب نجات ميباشد. بسياري از گيرههاي مورد استفاده در اينگونه تجهيزات در حالت عادي آزاد بوده و اجازه حركت را به طناب نجات ميدهد ولي در موقع سقوط فرد و يا در اثر حركت ناگهاني كاربر بسرعت قفل شده و اجازه حركت را از طناب ايمني سلب ميكنند. همانگونه در مورد ساير تجهيزات حفاظت فردي نيز ذكر شد مشاركت كاركنان در برنامه حفاظت در برابر سقوط عنصري حياتي بوده و هرگونه غفلت از جلب همكاري افراد ياد شده ميتواند به شكست برنامه بيانجامد، با بكارگيري موارد قيد شده در چكليست شماره1-11 ميتوان با دخيل كردن كارگران در برنامه استفاده از وسايل حفاظت فردي، بر اثربخشي برنامه افزوده و نكات ضعف و احتمالي آن را پوشش داد. چكليست شماره1: استفاده و نگهداري از تجهيزات حفاظت فردي در برابر سقوط
منابع کاردانی به کارشناسی بهداشت حرفه ای
با سلام خدمت دوستان عزیز اینم از منابع کاردانی به کارشناسی بهداشت حرفه ای البته فقط از دید من. اگه اساتید دیگه نظرات دیگری داشته باشند حتماٌ حق با انهاست. دروس اختصاصی
منابع مفید برای آزمون كارشناسي ارشد بهداشت حرفه اي
بنام خدا منابع و زمان آزمونهای كارشناسي ارشد بهداشت حرفه اي كليه كتابهاي ذكر شده تنها جنبه راهنمايي داشته و قابل تغيير مي باشد . آزمون كارشناسي ارشد رشته بهداشت حرفه اي توسط دو مرجع برگزار مي گردد . سازمان سنجش و وزارت بهداشت درمان و اموزش پزشكي . 1- دانشگاه تربيت مدرس 2- دانشگاههاي علوم پزشكي 1- دانشگاه تربيت مدرس زمان ثبت نام : اواخر آبانماه از طريق ويژه نامه پيك سنجش و خريداري دفترچه مربوطه از باجه پست زمان آزمون : حدود 8 اسفند ماه همان سال مواد امتحاني و ضرائب : فيزيك 1،بهداشت حرفه اي 2 ، شيمي 1 ، رياضيات 1 ، فيزيولوژي 1 ، آناتومي 1 ، زبان تخصصي 1 1. منابع مفيد براي هر درس: بهداشت حرفه اي : هر كتابي با موضوع بهداشت حرفه اي مفيد ميباشد ولي كتابهاي نامبرده در دسترس و نسبتا كامل ميباشند . ارگونومي: مهندسي عوامل انساني دکتر چوبينه و ارگونومي عبدلي ارمکي ، تهويه صنعتي : دکتر جعفري ، تهويه صنعتي مهندس اميرحسين متين ، صدا و ارتعاش: مهندسي صدا مهندس گلمحمدي ، ايمني: مهندسي ايمني محمدفام و جزوات دانشگاههاي همدان، تهران و اصفهان ، حريق: جزوات ايمني دانشگاه همدان و مهندس حريق مهندس گلمحمدي(100 ص اول) ، عوامل شيميايي : نمونه برداري و تجزيه آلاينده هاي محيط کار جلد 1و2 دکتر بهرامي ، شرايط جوي : تنش هاي حرارتي محيط کار دکتر گلبابايي ، سم شناسي: سم شناسي صنعتي جلد 1و2 دکتر ثنايي و مقدمه اي بر سم شناسي جان تيمبرل ، بيماريها : طب کار و بيماريهاي شغلي دکتر حسن آبادي / طب کار جلد 1و2 دکتر عقيلي نژاد/ مسموميت هاي ناشي از کار دکتر قضايي و 3 جلد کتب تستهاي طبقه بندي شده بهداشت حرفه اي/ داود افشار ، كليات بهداشت حرفه اي تاليف عليرضا چوبينه از دانشگاه شيراز ، بهداشت كار تاليف پريوش حلم سرشت و عليرضا چوبينه شيمي : شيمي مورتيمر جلد 2(فصل اول اسيد و باز – تعادلهاي الکتروليتي 1و2 – شيمي آلي) – محلولها و غلظتهاي آنها مولاريته، نرماليته و ... 2. رياضي : لويي ليتهلد جلد 1 . 2 . 3 ، کتاب رياضي علوم انساني براي ورود به مقطع کارشناسي ارشد. چاپ ديباگران و بيشتر مباحث تابع، حد، مشتق، کاربرد مشتق، انتگرال، تصاعد هندسي و حسابي 3. فيزيك : کتب دروه دبيرستان بويژه مباحث مکانيک، نور، موج، گرما، ترموديناميک و الکتريسته ، فيزيك هاليدي جلد 1 ،2 ،3 4. فيزيولوژي و آناتومي : آناتومي عمومي مولف، دکتر محمدعلي امامي – درسنامه فيزيولوژي/ درسنامه فيزيولوژي(100 ص) ، فيزيولوژي و آناتومي براي پرستاران تاليف شيلا جكسون ، خلاصه فيزيولوژي گايتون زبان تخصصي : كتابهاي ACGIH ، و متون تخصصي OSHA ، Reading mosaic1, Reading and Thinking in English: Level:3,4- Essential words TOEFL (در اين باره به مطلب دوست عزيزم مهندس فريدن مراجعه نماييد ) زمان اعلام نتايج : ابتدا توزيع كارنامه صورت ميپذيرد(ارديبهشت بعد از امتحان ) پس از مجاز به انتخاب رشته بودن فرم انتخاب رشته را پر نموده و ارسال ميكنيد و سرانجام در 8 شهريور نتايج نهايي اعلام ميگردد. 2- دانشگاههاي علوم پزشكي زمان ثبت نام : اواخر اسفند ماه زمان آزمون : اواخر خرداد ماه مواد امتحاني و ضرائب : بهداشت حرفه اي 3 ، فيزيك 1 ، شيمي 1 ، رياضي 1 ، فيزيولوژي 1 ، آناتومي 1 ، زبان عمومي 2 منابع مفيد براي هر درس : بهداشت حرفه اي : سم شناسي صنعتي 1 و 2 دكتر غلامحسين ثنايي ، مسموميتهاي عمده ناشي از كار دكتر صمد قضايي ، مهندسي عوامل انساني در صنعت و توليد (ارگونومي ) مارتين هلاندر ترجمه عليرضا چوبينه ، مهندسي ايمني دكتر ايرج محمد فام ، بيماريهاي شغلي دكتر علي صادقي حسن آبادي Principles of Biochemical Toxicology john Timbroll Industrial Toxicology philip & Willams Occupational and Enviromental Medicine Joseph ladou Evaluation of ambient air quallity by personnel monitoring (1&2) linch,A,L Air sampling Instrument ACGIH ساير دروس مانند قبل ميباشد . |
درباره وبلاگ
 پشتیبانی
 |
